همشهری- پریسا نوری: در پی جنگ ۴۰ روزه، شهرداری تهران با تجربه جنگ ۱۲ روزه و تلاش بیوقفه خود، به عنوان یک نهاد کلیدی در عرصه امدادرسانی و خدماترسانی، درخششی مثالزدنی از خود نشان داد؛ از اقدامات فوری برای مدیریت بحران تا بازسازی واحدهای آسیب دیده و تلاش برای بازگشت به شرایط عادی و پایدار شهری. سید محمد آقامیری، رئیس کمیته عمران و زیرساخت شورای اسلامی شهر تهران در تلویزیون همشهری از تجربیات میدانی و تلاشهای مدیریت شهری در روزهای بحران می گوید.
مدیریت میدان
شهرداری عملاً مدیریت میدان و محلهای مورد اصابت را به عهده گرفت. بلافاصله هر جایی که اصابت میشد، قبل از همه شهردار منطقه آنجا بود. تمام عوامل را آورده بودند، چند کار اصلی انجام میدادند: اول امدادرسانی به مجروحین، بعد کشف اجساد مطهر شهدا با کمک هلال احمر، بعد باز کردن معابر و آواربرداری.
بازگشایی سریع معابر و نبود فضای جنگزده در شهر
در پی وقوع جنگ، هر کجا در شهر مورد اصابت قرار میگرفت، پس از چند ساعت معابر باز میشد و اثری از جنگزدگی در شهر مشاهده نمیشد. به مناطقی که ابتدا هنگام رسیدن، خیابانها ویران و پر از آوار بودند، سر زدم. علائم خیابانها کنده شده و خاک و آوار در سطح معابر انباشته شده بود. اما پس از گذشت چند ساعت، وقتی دوباره مراجعه کردم، مردم در حال رفتوآمد بودند و ظاهر شهر به حالت عادی برگشته بود. هیچکس احساس نمیکرد که معابر شهری مسدود باشد.
تعویض شیشه ۳۸ هزار وارد مسکونی
بیش از ۳۸ هزار واحد مسکونی شیشههای خود را در اثر انفجار از دست دادند. خوشبختانه بیش از ۸۰ درصد این شیشهها ترمیم شد. بیشتر این شیشهها دوجداره با قاب یوپیویسی بودند که موج انفجار کل قاب را تخریب کرده بود. باقیمانده ۲۰ درصد نیز در حال سفارش از کارخانه است و انشاءالله ظرف یکی دو هفته آینده تکمیل خواهد شد. شهرداری برای مجتمعهای ساختمانی کاغذهایی تهیه کرد تا مردم با آدرس و مشخصات به دفاتر مدیریت بحران مراجعه کنند و ترمیم انجام شود.
نگرانی ما تلفات جانی بود نه نه تخریب ساختمان
نگرانی اصلی ما در ابتدا آمار افرادی بود که جان خود را از دست داده بودند و سپس آمار زخمیها. چرا که ساختمانها قابل بازسازی هستند، اما جان انسانها قابل برگشت نیست. هر بار که میشنیدیم موردی از اصابت بوده و خوشبختانه کسی آسیب ندیده، احساس خوشحالی میکردیم. برای ما از دست دادن جان همشهریان بسیار دردناک بود.
کشف پیکر مطهر یک شهید پس از شش روز
در محله شهید بروجردی، یک مجتمع ۱۲ طبقه وجود داشت که طبقه بالای آن آسیب دیده بود. راه پله پر از آوار بود و یک شهید دو روز در آنجا باقی مانده بود. ما با هماهنگی طلبههای جهادی، جرثقیل آوردیم و پس از شش روز موفق شدیم آن پیکر مطهر را پایین بیاوریم. ایشان به نظر میرسید یک دانشمند هستهای بود و خانوادهاش بسیار ناراحت بودند. متأسفانه برخی از قطعات شهدا هنوز زیر آوار کشف میشد که باید به پزشکی قانونی منتقل میشد. این موضوع برای ما بسیار دردآور بود، حتی اگر هیچ نسبتی با آن خانواده نداشتیم.
شهرداری بازیگر اصلی بود
مدیریت شهری اقداماتی را بر عهده گرفت که اصلاً در شرح وظایف و مأموریتهای شهرداری نبود. در سالهای ۱۴۰۰-۱۴۰۱ که بحث زلزله احتمالی تهران را بررسی میکردیم، گفته میشد که وظیفه شهرداری تنها دفن اموات است، نه کشف جنازهها. اما ما این رویکرد را تغییر دادیم. در جنگ تحمیلی سوم، شهرداری از همان نیمههای شب مسئولیت مدیریت میدان را بر عهده گرفت. اولویتها شامل انتقال مجروحین، کشف اجساد و باز کردن معابر بود. همچنین در مورد شیشههای شکسته منازل، که وظیفه شهرداری نبود، بلافاصله اکیپهایی مستقر شدند تا به صورت رایگان شیشهها را تعویض کنند.
اسکان اضطراری در هتلها و خدمات روانشناختی
برای خانوادههایی که منازلشان غیرقابل سکونت شده بود، شهرداری ۹ هتل را در جنگ ۱۲ روزه و ۴۵ هتل در جنگ اخیر کرایه کرد. این خانوادهها هنوز هم در هتلها اسکان دارند. اولین اقدام در هتلها، استقرار روانشناس و پزشک بود. در هفته اول وسایل بازی برای بچهها آوردیم، زیرا آنها افسرده شده بودند و به حالت انزوا رفته بودند. به تدریج آنها از اتاقها بیرون آمدند و اکنون در لابی هتل فضایی خوب ایجاد شده است؛ بچهها بازی میکنند و خانوادهها به راحتی صحبت میکنند.
توافق با پیمانکاران
منازلی که موشک خورده یا در کنار آن آسیب جدی دیدهاند، باید تخریب و نوسازی شوند. ما در قالب کار مشارکتی با سرمایهگذاران، پروانه جدید با تراکم بیشتر صادر میکنیم. سرمایهگذار مورد تأیید شهرداری با مالک قرارداد میبندد و پس از ساخت، واحد جدید را به خانواده تحویل میدهد. این فرایند بین یک سال و نیم تا دو سال زمان میبرد. در این فاصله، شهرداری برای آنها منزل کرایه میکند تا در همان محله زندگی کنند.
بسته حمایتی ۴۰۰ میلیون تومانی لوازم خانگی
اگرچه تهیه اسباب و اثاثیه منزل و خودرو به عهده دولت است، اما شهرداری به عنوان هدیه، یک پک ۴۰۰ میلیون تومانی لوازم اولیه منزل به این خانوادهها ارائه میدهد. با فروشگاههای طرف قرارداد، این ۴۰۰ میلیون تومان معادل حدود ۶۰۰ میلیون تومان خرید عادی در بازار ارزش دارد. همچنین بنهای معیشتی برای جبران مواد غذایی از بین رفته در منزل نیز ارائه شده است.
تجربه موفق در جنگ ۱۲ روزه
ما در جنگ ۱۲ روزه همین اقدامات را انجام دادیم. برای ساخت ۶۵۰ آپارتمان برنامهریزی کردیم که همه در حال ساخت هستند. برای دو سال اجاره منزل پرداخت کردیم و پک لوازم منزل نیز توزیع کردیم. خوشبختانه هیچ نارضایتی از همشهریان نداشتیم و اکنون نیز همان الگو را دنبال میکنیم تا انشاءالله ظرف یکی دو سال آینده همه واحدهای آسیب دیده بازسازی شوند.
شایعه اخطار تخلیه هتلها کاملاً کذب است
ما شایعاتی شنیدهایم که گفتهاند حکم تخلیه صادر شده است. اصلاً چنین چیزی وجود ندارد. ۴۵ هتل در اختیار داریم و صدا و سیما میتواند مراجعه کند و ببیند به کدام هتل اخطار تخلیه دادهایم. این عزیزان در شرایط سختی هستند و هرکس باید خود را جای آنها بگذارد و شرایطشان را درک کند. متأسفانه این شایعات باعث خستگی بیشتر این دوستان میشود. پرسنل شهرداری در هتلها برخوردهای بسیار خوبی دارند.
در هتلها نشاط جای افسردگی را گرفته
کسی که در هفته اول به هتل آمده بود واقعاً افسرده بود. اما اکنون، پس از مدتی، فضای کاملاً تغییر کرده است. قبلاً وقتی به لابی هتل میرفتیم، خلوت بود و همه در اتاقهایشان بودند. حالا لابی هتل جا برای نشستن ندارد و همه دور هم نشستهاند و با هم دوست شدهاند. هتل پنج ستاره برای سفر چهار یا پنج روزه خوب است، اما برای زندگی، هرکس خانهاش هتل ده ستاره است.»
استفاده از تجربیات جنگ ۱۲ روزه برای مدیریت جنگ اخیر
در جنگ ۱۲ روزه غافلگیر شدیم، اما در جنگ ۴۰ روزه از آن تجربیات بهره بردیم و خیلی جلوتر آمدیم. نزدیک به ۴ هزار میلیارد تومان تجهیزات مکانیزه برای آتشنشانی و آواربرداری خریداری کردیم و در این ۴۰ روز هیچ مشکلی از لحاظ تجهیزات نداشتیم.
قدردانی مردم از عملکرد شهرداری در بحران
خیلی جالب است که در فضای جنگی، مردم از مدیریت شهری مطالبه خاصی ندارند جز اینکه هرجا میبینند تشکر میکنند که شهرداری انصافاً کارهای خوبی انجام داده است. برای اولین بار میخواهم بگویم که کارهای شهرداری دیده شده است. بچههای شهرداری، از نیروی پاکبان گرفته تا سایر پرسنل، خالصانه زیر بمباران کارشان را انجام دادند.
مطالبه مردم درباره گرانیهای پس از آتشبس
در جنگ چهل روزه خوشبختانه گرانی نداشتیم، اما متأسفانه در زمان آتشبس گرانی به وجود آمده، از تخممرغ گرفته تا خودرو. مردمی که بیش از ۶۰ شب در خیابانها هستند انتظار ندارند که از صبح جنس را دو برابر قیمت بخرند. ۵ یا ۱۰ درصد افزایش قیمت قابل توجیه است، اما ۵۰، ۶۰ یا ۷۰ درصد هیچ توجیهی ندارد. این بیاحترامی است اگر ما مسئولان قدردان این حضور مردمی نباشیم.
حضور بیسابقه مردم در خیابانها با وجود پناهگاههای آماده
ما ۸۱ ایستگاه مترو را برای پناهگاه آماده کردیم و پناهگاههای قدیمی دوران جنگ هشت ساله را احیا کردیم، اما مردم از آنها استفاده نکردند. مردم با روحیهای قوی پای کار آمدند. در کشورهای حاشیه خلیج فارس شهرها تعطیل شده بود و مردم در خانهها مخفی شده بودند، اما مردم ما روزها سر کار بودند و شبها در خیابانها حضور داشتند. این یک اتفاق عجیبی است که به همه مسئولین امید و قدرت داده است. هیچکدام از مدیران شهری تعطیلات عید به مسافرت نرفتند؛ می گفتند خجالت میکشیم از مردمی که هر شب در خیابانها هستند و ما بخواهیم به تعطیلات برویم.
افتتاح پروژههای عمرانی بزرگ در آینده نزدیک
به موازات بازسازی شهر، توسعه زیرساختها هم انجام می شود به طوری که به زودی ایستگاه تختی را افتتاح خواهیم کرد؛ این ایستگاه یکی از بزرگترین ایستگاههای متروی تهران و آخرین ایستگاه خط ۶ خواهد بود. پروژه شهید بروجردی نیز نزدیک به افتتاح است و احتمالاً در خرداد ماه به بهرهبرداری میرسد. همچنین پروژه شهید شوشتری، یک آزادراه ۹.۵ کیلومتری که ۳۰ درصد بار ترافیکی بزرگراه بسیج را کاهش میدهد، در حال انجام است. پروژه انتقال تونلهای سیلاب با قطر پنج متر و ارتفاع بیش از شش متر نیز بیش از ۸۰ درصد پیشرفت داشته و این پروژه زیرساختی عظیمی است که شاید به چشم مردم نیاید، اما ضرورت دارد.
نظر شما